Paranà; een systeem tot denken..

Het was een vrij onthutsend bericht op de nieuwssite van VRT. Het stukje van Luc De Roy leest als een trein, maar pas als je bij bepaalde stukken even zou halt houden en wat meer en dieper zou gaan grasduinen; kom je ook ineens tot de essentie van wat het vak aardrijkskunde eigenlijk inhoudt!

Beginnen we bij het begin en lezen we een conclusie die wij nu echter eens onder een vergrootglaasje gaan leggen. Het is niet mijn bedoeling het hele verslag hier weer neer te schrijven, lees het eerst hier en daarna de onderstaande spin-offs

Dat is het gevolg van een langdurige droogte in Brazilië die wetenschappers toeschrijven aan de opwarming van de aarde.

knipsel uit eerste paragraaf

Tegenwoordig is alles “de schuld van de opwarming van de aarde” en dreigen we oorzaak <=> gevolg en vooral andere menselijke ( antropocene ) invloeden uit het oog te verliezen. En da’s jammer, want zo ontstaat fatalisme ( = we kunnen er niets meer aan doen, dus halen we er het beste maar uit ( voor onszelf => ecogoïsme ). Dus gaan we trachten het één en ander te ontrafelen.

De bronnen van de Parana zijn uitgebreid, maar de grootste zijrivier, de Paraguay lijkt alvast één van de opdrogende hoofdaders van onze rivier te zijn. De Paraguay wordt gevoed door de Pantanal, het grootste drasgebied op aarde te zijn. ( bron ). Alleen al het opsporen van de bedreigingen van dit gebied leiden tot de vaststelling dat dit brongebied systematisch opdrogen. ( makkelijk voorgesteld ). Stuwdammen voor energie, ontbossing voor grondstoffen en plaats maken voor de groeiende bevolking met dito welvaart. Ook de sojateelt voor het vee is een grote verdorring van het landschap. In de 2de graad leerden we dat het regenwoud voor een groot deel z’n eigen regen aanmaakt. Minder bos => minder verdamping => minder wolken => minder water. Het begrip zenitale regenval is hier op z’n plaats.

Een straffe oefening is met de leerlingen op Google Maps ‘even kijken’ naar de gigantische omvang van het ontbossen. Zeker als je start met de zoekterm “Pantanal National Park” begint en dan de grenzen van het park opzoekt zie je de lichtgroene en bruine tinten zeker overnemen van het donkere broccoligroene.

Lezen we een stukje verderop het volgende, wordt dit gestaafd. Maar “oorzaak <=> gevolg” wordt weer (te) snel ingevuld als ‘opwarmende aarde’

Er is een vermindering van de neerslag geweest, vooral in de zomermaanden december, januari en februari”, zei Jose Marengo, een klimatoloog bij het Braziliaanse instituut dat waarschuwt voor natuurrampen en ze opvolgt. 

We wijzen er op dat we ten zuiden van de evenaar zitten en dus inderdaad een verschuiving hebben van het begrip zomer ( warmste periode van het jaar ). Er valt net op dat moment minder neerslag dan normaal. Normaal is dan de doortocht van de ITCZ ( lees hier meer ), maar net deze is ontregeld omdat die minder ‘moisture’ ontvangt van het onderliggend ( niet meer ) groene woud ( zie ook dit effect ). En als die straalstromen aan het schuiven gaan.. Dat ondervonden we deze zomer bij ons. Voor zij die denken dat dit dwalen is, bekijk even de dwarsdoorsnede van de cellen in onze atmosfeer maar eens. ( link ). Het systeem aarde heeft nog niet het laatst van haar geheimen prijs gegeven!

Hetzelfde verhaal kunnen we toepassen als we de Parana verder stroomopwaarts volgen. De 5 grote delen van Brazilië die in de tekst worden vernoemd kampen met dezelfde problemen, soms van een andere grootteorde. Als je google maps op deze manier openen en dan wat speels met de zoomfunctie, merk je onmiddellijk dat ook hier ons kindje in hetzelfde bedje ziek is.

Vooral het stukje dat we nu lezen doet me zo hard denken aan de Egyptenaren en het begrip van de 7 vette jaren. Wat dat toen ook al klimaatverandering? Ja dan zeker!? Alweer zouden we in de les over deze korte passage een dik half kwartier het één en ander uit te leggen hebben. Of vertrouwen we dit toe aan de leerkracht geschiedenis? Het gaat over deze passage:

Lagere waterstanden maken deel uit van een natuurlijke cyclus, maar specialisten zeggen dat het scenario nu meer extreem is door de opwarming van de aarde. 

Volgt er nu geen kleine stukje framing? Zo niet blijft de boodschap niet hangen omdat het vette woordje bij een (te) groot deel van de bevolking een dikke aversiereflex en kokhalsneiging naar boven komt en dat is doodjammer, dit staat ferm vet op het drammen van Greta’s en Anuna’s compto aangetikt!!

Milieu-activisten zeggen dat de massale ontbossing in het gebied bijdraagt aan het probleem.  

Zij mogen dat zeker zeggen, maar de publieke opinie kokhalst maar al te vaak als ze deze fout ingekleurde term nog maar lezen of zien.

Keren we terug naar de aardrijkskundeklas? Graag!
We merken dat echte kennis en logisch (systeem)denken wordt overstemd door stemmingmakerij en geroeptoeter. En dat is doodjammer. Misschien is het veranderd klimaat héél soms veel eenvoudiger uit te leggen én te begrijpen door heel even de discussie van de kip en het ei later uit te broeden.

De Parana staat droog, ok
Hoe komt dat een rivier droogt komt te staan? Doordat z’n bronnen verdwijnen.
Vanwaar of hoe worden z’n bronnen gevoed? Door het regenwoud.
Wat als dat regenwoud ( om welke reden dan ook ) weg is? Dan is er minder regen.

Enfin ik kan zo nog even doorgaan, maar da’s voer voor mijn lessen. Ik kijk er naar uit.

imagecredit: pexels builtin by WordPress

ps: Ik vertelde express niets over de bannerfoto, maar deze wereldberoemde watervallen liggen op één van de zijrivieren van de Parana: de Iguazu.

nb: ecogoïsme is een term die ik jaren geleden eens bedacht bij het in zwang komen van de oversized urban cars. Mensen kochten die vaak als een welgemeende f@#k U naar het toen opkomende ecofundamentalisme. Het is de samentrekking van ecologie en egoïsme.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: