Het hoofdstuk demografie kan moeilijk beginnen zonder een van de meest briljante stukken publiekswetenschap van de voorbije decennia. In zijn TED-talk Global Population Growth, Box by Box doet Hans Rosling iets wat zelden lukt: hij maakt statistiek tastbaar. Geen grafieken om naar te staren, maar dozen. IKEA-dozen. Elke doos staat voor één miljard mensen. Je ziet de wereld letterlijk vollopen, doos per doos. Wat eerst leeg lijkt, raakt plots overvol. En dan valt het kwartje: dit gaat niet over cijfers, dit gaat over ons..

In die ene video zit eigenlijk de volledige leerstof van de eerste maand aardrijkskunde samengebald. Bevolkingsgroei, regionale verschillen, historische versnellingen en vertragingen, en vooral: het inzicht dat groei geen natuurwet is, maar het gevolg van keuzes, technologie en omstandigheden. De uitdaging voor de leraar is niet om méér informatie toe te voegen, maar om deze rijkdom te ontleden in hapklare brokken. Box per box. Vraag per vraag.

Waarom zijn we met zovelen geworden in zo’n korte tijd? Dat is geen triviale vraag, en ze heeft niets te maken met “te veel kinderen krijgen”. Het antwoord zit in een reeks stille revoluties: betere landbouw, medische vooruitgang, hygiëne, vaccins, energie, transport, onderwijs. Elk van die evoluties duwde een doos bij. Samen verklaren ze waarom de wereldbevolking explodeerde zonder dat iemand daar expliciet voor koos. Dit maakt demografie plots een denkoefening, geen leerstof om te memoriseren. Leerlingen kunnen zelf redeneren, argumenteren, verbanden leggen.

Wie dat doordenkt, komt vanzelf bij een ongemakkelijke maar krachtige gedachte: als deze factoren de groei hebben versneld, kunnen andere keuzes ze ook afremmen. Investeren in onderwijs, gezondheid, stabiliteit en kansen blijkt wereldwijd veel effectiever dan dwang of paniekmaatregelen. Dat inzicht is tegelijk hoopgevend en confronterend. Het schuift verantwoordelijkheid terug naar samenlevingen, niet naar individuen.

En dan mag het schuren. Want wat als je het probleem niet geleidelijk wil aanpakken? Wat als je denkt zoals Thanos: één vingerknip en de helft van de mensheid verdwijnt. Efficiënt. Radicaal. Onmenselijk. Maar precies daarom interessant als gedachte-experiment. Het dwingt leerlingen om na te denken over ethiek, proportionaliteit en de waarde van menselijk leven. Niet als stripverhaal, maar als moreel dilemma.

Die spanning wordt nog scherper met de trailer van Inferno. Een virus dat onvruchtbaarheid veroorzaakt om de planeet te redden: geniaal of krankzinnig? Is het beperken van de bevolking een remedie, of symptoombestrijding? En wie beslist daarover? De wetenschap? De politiek? De markt? Of niemand?

Zo wordt demografie geen hoofdstuk over aantallen, maar een verhaal over keuzes, grenzen en gevolgen. Over hoe snel systemen kunnen kantelen. En over de vraag die onder alles ligt: niet hoeveel mensen de aarde aankan, maar welk leven we voor elkaar mogelijk willen maken.

LPD4 sluit hier naadloos bij aan. Het nieuwe leerplan ruimte vraagt geen feitenkennis alleen, maar systeemdenken. Demografie is daarin geen losstaand thema, maar het DNA van Isaac 3: begrijpen hoe mens, ruimte en toekomst elkaar beïnvloeden. Doos per doos. Keuze per keuze.

fotocredit: wikipedia

LPD4 verwijst naar het nieuwe leerplan ruimte, een zeer ambitieus plan en ook het DNA van TOPOS3&4 versie 3.0