Het algoritme als zevende plaag

Vanop grote hoogte ziet de wereld er anders uit. Rivieren tekenen zich af als oude littekens, steden gloeien als kleine vulkanen. En ergens tussen die lichtvlekken pulseert een nieuw soort stroom: data. Geen kaart kan hem vangen, maar hij schuift als een onzichtbare gletsjer door onze levens.

Toen ik in De Tiende Plaag de zevende plaag beschreef, het blind vertrouwen in het algoritme als een modern orakel, was dat een waarschuwing, geen profetie. Toch ontvouwt het scenario zich sneller dan ik dacht. De recente deal waarmee Donald Trump TikTok in Amerikaanse handen brengt, is geen gewone overname. Het is een geopolitieke verschuiving die de datastroom een nieuwe bedding geeft.

Veertien miljard dollar klinkt als een cijfer op een begrotingslijn, maar het koopt iets wat niet op de balans staat: directe toegang tot de verbeelding van 170 miljoen Amerikanen, vooral jongeren die hun wereldbeeld in korte video’s gieten. De algoritmen die hun nieuws filteren, herschrijven mee hun kaart van de werkelijkheid.

En kijk naar wie de datakluis bewaakt: Oracle. De naam alleen al lijkt bedacht door een dichter met gevoel voor ironie. Larry Ellison, vertrouweling van Trump, staat nu aan de poort. Niet met legers, maar met servers.

Wie de kaart van macht wil tekenen, hoeft geen grenzen meer te verleggen. Hij verlegt datastromen. Hij hoeft geen tanks te verplaatsen; hij verplaatst de aandacht. De soldaten zijn onze telefoons, de munitie is ons klikgedrag.

In mijn boek noemde ik dit het moment waarop mensheid in mensdom verandert: wanneer we de regie over ons eigen kompas uit handen geven aan wiskundige priesterkoren. De vraag is niet langer of het gebeurt, maar hoe we het tij keren.

Biden, die ooit een wet ondertekende om TikTok uit Chinese handen te houden, zal zich afvragen of hij niet ongewild de sluizen heeft opengezet. Vanuit de lucht bekeken lijkt de kaart van de wereld niet verschoven; maar de stroom eronder wel.