De Chinese top, lees verjaardag, over en van de nieuwe Zijderoute is afgelopen. Poetin, Xi Yinping, Victor Horban en leden van de Taliban schudde er handjes. Formeel niet, informeel zeker werden er wel best spannende afspraken gemaakt.

Echter… in een land waar ze eerder wakker van hoeveel kastanjes je nu rapen mag [ echt waar! ] of ladderzatte politici niet meer weten wat ze zeggen, is het aan, wederom de leerkrachten, de taak om ergens in het overladen lessenpakket de opinie wakker te houden! Maar existentiële vragen zullen ook dit belangrijk stukje info doen in een verkeerde kast belanden.
Vragen zoals
wie,
in welk lesje,
in welk hokje,
op welk moment,
welk doel vinkt het af
hoe te toetsen,
…

Dus is het “alweer” aan wakkere geografen om toch het één en ander te duiden, niet?

Wat is nu die BRI?

Het Belt and Road Initiative, ook wel de nieuwe Zijderoute genoemd, is het ambitieuze plan om de infrastructuur en de handel tussen Azië, Europa en Afrika te verbeteren. Het project omvat onder meer de aanleg van spoorwegen, havens, wegen, pijpleidingen en energiecentrales. Hoewel China dit als een win-win voorstelt voor alle partijen is het niet te ontkennen dat het land zijn economische en politieke invloed wil vergroten ten koste van de belangen en waarden van andere regio’s, met name Europa! Destijds vond ik het tactisch aankopen van de haven van Pyrreus verdacht veel lijken op de moderne versie van het paard van Troje. Ikzelf verhinderde met alle mogelijke middelen de deal om Eandis ( het huidige Fluvius) slim over te nemen toen ik wist dat het bod met 20% steeg na het passeren van het NAVO-hoofdkwartier.

In dit blogbericht wil ik mijn mijn oprechte bezorgdheid over de nieuwe zijderoute van China uitdrukken, goed wetende dat ik nog minder dan een waterdruppel in de oceaan voorstel.

Maar wees er terecht van bewust dat de lachende panda het héél slim aanpakt!

• Er is zeker en vast de oneerlijke concurrentie door goedkope leningen en subsidies te schenken aan de landen die deelnemen aan het project, waardoor het een voordeel heeft ten opzichte van andere investeerders.
• De normen op het gebied van arbeidsrechten en milieu zijn laag, zo niet onbestaande.
• Veel van de landen die zich aansluiten bij de nieuwe zijderoute hebben al een hoge schuldenlast. Door meer geld te lenen van China kunnen ze in een situatie terechtkomen waarin ze hun schulden niet meer kunnen afbetalen of hun soevereiniteit moeten opgeven in ruil voor schuldverlichting. Zeg maar dag met het handje voor stabiliteit en onafhankelijkheid in deze woelige regio. Zie maar naar Nagorno-Karabach.
• De nieuwe zijderoute kan ook de bestaande machtsverhoudingen in de wereld verstoren. Deze nieuwe geopolitieke spanningen zal China gebruiken om zijn strategische belangen te uit te breiden. Zo kan het de greep op grondstoffen ( Afghanistan heeft véél lithium ) grote markten ( India = 1.4 miljard klanten ) en militaire bases ( Taiwan = chips ).

Global South!?
Naast de namen die ik aanhaalde in het begin waren landen als Iran, Egypte, Syrie en nog meer dan 100 andere landen aanwezig. Europa blonk uit in afwezigheid. Is het uit onwetenheid? Ziet niemand het grotere plaatje? Tim Marschall leerde me alvast aan naar de kaarten te kijken.

Wij staan er bij en kijken er naar! China treedt steeds meer (en) minder omfloerst op het voorplan als globale speler. Het vindt zichzelf een valabel alternatief voor het afkalvende VS en dito westers samenlevingsmodel.

Voor onze plakidioten die op een vreselijk irritante manier het draagvlak voor decarbonisatie van ons productie- en samenlevingsmodel onderuit halen. China gaf op deze verjaardag heel duidelijk aan dat het Midden-Oosten nog een cruciale leverancier voor aardolie zal blijven om al hun plannen te verwezenlijken. Dus beste klimaatklevers, ga eens op het plein van de Hemelse Vrede vreedzaam betogen! Ik kijk er naar uit.

Verder is er het plan om een nieuwe pijplijn met vloeibaar gas vanuit Siberie naar China te bouwen om al dat gas dat Europa niet meer aankoopt naar daar te leiden. Mede hierdoor gesterkt durft Poetin de hand te reiken naar gelijkgestelden in Europa. Hij pleit voor een nieuwe Euraziatische ruimte als gezond tegenwicht voor dat agressief blok van de NAVO.
Iedere waarnemer weet dat ook Xi niet in de westerse democratie gelooft, maar eerder het model van een (strak) georganiseerde partijstaat nastreeft. Dat past netjes in het getier en gevloek van de wrok van Vladimir tegenover de decadentie en uitspattingen van het Westers vrij()denken.

Kim van Noord Korea leverde al aantal kisten wapentuig en de deal zou omhelzen dat er nucleaire know-how vloeit naar dat land. Kim’s plannen en wereldbeeld om “bij wijze van voorbeeld” Japan te trakteren op een staaltje van hun nieuwe kunnen, zou Oppenheimer’s nachtmerries weer tot leven wekken.

Goede lezers zagen al dat ik uit de gastlijst van dit verjaardagsfeestje landen met naam aanhaalde die in het huidige nieuw opgelaaid geweld rond die grote vlek in het groene laken [beeld]. Xi haalde fel uit naar de overdreven wraakactie van Israël. China spoort aan om de 2-statenoplossing na te streven. Een voorstel, een oplossing die al veel langer op tafel ligt, maar er eenzijdig wordt van geveegd door een opinie, mening dat 1 en slechts 1 volk de definitie van lijden mag vereenzelvigen. Enkel zij weten wat lijden is! Enfin dat vinden zijzelf toch.

Hoe kan Europa reageren?

Er zijn drie mogelijke strategieën:

• Collaboratie:
  Europa kan proberen om samen te werken met China. De basis is dan dat wederzijds voordeel, maar wat met respect? Respect voor die westerse waarden waarvan net de andere ze niet pruimen kan? Ik hoop niet dat Europa deelneemt aan sommige projecten van de nieuwe zijderoute, zonder dat deze voldoen aan de Europese normen en waarden. Ook zou Europa kunnen streven naar een dialoog met China over kwesties als mensenrechten, klimaatverandering en regionale stabiliteit. Maar wat is de poot waarop de lemen reus Europa staan kan? En een uitgesproken pro-Israelische houding zal ons geen stap vooruit helpen hierin.
• Concurrentie:
  Europa kan proberen om te concurreren met China door zijn eigen alternatieve initiatieven te ontwikkelen of te versterken. Dit zou kunnen betekenen dat Europa meer investeert in zijn eigen infrastructuur en innovatie, maar ook in die van andere regio’s, zoals Afrika en Azië. Dit was destijds één van mijn insteken in de China-Eandissaga. Ook zou Europa kunnen proberen om zijn handels- en veiligheidspartnerschappen met andere landen te verdiepen of uit te breiden. Maar de tijd dringt en als er nu iets is waar deze praatbarak goed in is… is het filibusteren. Een tekenend voorbeeld is het usbkabelverhaaltje of glyfosaat debacle.
• Confrontatie:
  Europa kan proberen om zich te verzetten tegen China door zijn invloed en activiteiten in de regio te beperken of tegen te werken. Dit zou kunnen betekenen dat Europa sancties of tarieven oplegt aan China of aan landen die betrokken zijn bij de nieuwe zijderoute. Ook zou Europa kunnen proberen om zijn militaire aanwezigheid of samenwerking in de regio te vergroten of te versterken. Maar laat nu net dat de taak van Rusland! Europa militair op de knieën drukken om daarna… huiver sidder en beef.

Geen enkele van deze strategieën is perfect of zonder risico’s. Eerst en vooral is het belangrijk dat Europa een duidelijke visie heeft op zijn rol en positie in de wereld, en dat het coherent en consistent optreedt in zijn relaties met China en andere landen. Alleen zo kan Europa zijn waarden en belangen verdedigen en bevorderen in een veranderende wereld. Maar laat nu net het fort Europa eerder een toren van Babel zijn geworden. Het voedt mijn misantropie volop.

ECHTER!
Op het komende VLA-congres zal ik de gelegenheid én kans aangrijpen om het geopolitieke inzicht en geo-economisch besef aan te scherpen! Het is die insteek waarbij aardrijkskunde als hét gidsvak naar voren treedt. In een constellatie waarbij dit vak mààr 1 uurtje toebedeeld krijgt, is het aan ons geografen aan te geven dat dit echt schabouwelijk is. Ik hoop van harte dat ik minstens 2 van de 3 sprekers in m’n hoofd warm kan maken te pitchen in de voormiddag. Schier onmogelijk, maar laten ze net alle drie aardrijkskunde nauw aan het hart hebben liggen.

disclaimer: Ik verstopte in deze tekst 2 eigen meningen. De derde, gisteren op de oudleerlingenavond is té schokkend om zo maar te posten, maar je kan em vinden als easteregg. #suwalskigap

Verder zoek ik een manier om mijn presentatie (in progress) te delen. Het probleem is het copywrite van foto’s en artikelen natuurlijk. Ik heb al eens een boete van 500 euro “mogen” betalen omdat ik een foto op deze webstek gebruikte die dan, achteraf gezien, nog één of ander recht bezat bij een obscure fotograaf ( permission machine )

Lees hier het artikel waar het mee begon

fotocredit: Image by Peter Hilger from Pixabay